Kombi bozulduğunda kiracıyla ev sahibi arasında çoğu zaman aynı soru gündeme gelir: Servis ücretini kim ödeyecek? Cevap, arızanın nedenine bağlıdır. Cihaz eskidiği için bozulan bir parçayla yanlış kullanım sonucu oluşan hasar aynı şekilde değerlendirilmez.
Genel olarak eskimeye bağlı onarım ve kombi değişimi ev sahibine, olağan bakım giderleri ise kiracıya aittir. Kiracının kusuruyla oluşan hasarın bedeli de kiracıdan istenebilir. Ancak yalnızca değişen parçanın adına bakarak karar vermek doğru olmaz.
Bu yüzden önce ev sahibine haber verin. Ardından servisten arızanın nedenini yazılı olarak belirtmesini isteyin. Ücret konuşulurken elinizde yalnızca bir fiyat değil, sorunun nedenini açıklayan bir belge de olsun.
Kanun bu ayrımı nasıl yapıyor?
Türk Borçlar Kanunu’nda “kombi kartını şu kişi öder” diye bir liste bulunmaz. Sorumluluk, ev sahibinin ve kiracının genel yükümlülüklerine göre değerlendirilir.
- TBK m. 301: Ev sahibi, evi kararlaştırılan kullanıma uygun teslim etmek ve kira boyunca bu durumda tutmakla yükümlüdür. Konut kiralarında bu yükümlülük kiracı aleyhine değiştirilemez.
- TBK m. 316: Kiracı, evi ve kullanımına bırakılan donanımı özenle kullanmalıdır. Kusurlu kullanımın yol açtığı zarardan sorumlu olabilir.
- TBK m. 317: Olağan kullanım için gereken temizlik ve bakım giderleri kiracıya aittir. Değerlendirmede yerel âdet de dikkate alınır.
- TBK m. 318: Kiracı, kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı arızaları ev sahibine gecikmeden bildirmelidir. Haber vermediği için zarar büyürse bu ek zarardan sorumlu tutulabilir.
Yıllık kombi bakımı genellikle olağan bakım kapsamında ele alınır. Kombinin eskimesi nedeniyle değişmesi ise farklıdır; evde kalıcı olarak kullanılacak cihazın yenilenmesi söz konusudur.
Hangi kombi masrafını kim öder?
Aşağıdaki tablo ilk değerlendirme için kullanılabilir. Kesin paylaşımda arızanın nedeni, bakım geçmişi ve sözleşmenin geçerli hükümleri birlikte ele alınır.
| Masraf veya arıza | Genellikle kim karşılar? | Neye bakılır? |
|---|---|---|
| Yıllık kombi bakımı | Kiracı | Olağan bakım kapsamı ve sözleşmede kiracı lehine farklı bir düzenleme bulunup bulunmadığı. |
| Eskime nedeniyle bozulan pompa, fan, kart veya başka bir parça | Ev sahibi | Arızanın normal yıpranmadan mı, kullanım veya bakım ihmalinden mi kaynaklandığı. |
| Ömrünü dolduran kombinin değiştirilmesi | Ev sahibi | Cihazın durumu, onarım imkânı ve değişim ihtiyacına ilişkin teknik değerlendirme. |
| Yanlış müdahale sonucu oluşan hasar | Kiracının sorumluluğu doğabilir | Müdahaleyle hasar arasında bağlantı bulunup bulunmadığı. |
| Donma nedeniyle oluşan arıza | Duruma göre | Koruma koşulları, tesisatın durumu ve tarafların ihmali. Donma görülmesi tek başına kiracının kusurunu kanıtlamaz. |
| Eskiyen boru, petek veya vanadan kaynaklanan kaçak | Ev sahibi | Hasarın eskimeden mi, kullanıcı müdahalesinden mi doğduğu. |
| Petek temizliği | Duruma göre | İşlemin olağan bakım mı, mevcut bir tesisat sorununun giderilmesi mi olduğu. |
Örneğin elektronik kart değişmesi, faturanın otomatik olarak ev sahibine ait olduğu anlamına gelmez. Kartın neden bozulduğu önemlidir. Aynı şekilde bakım yapılmamış olması da her arızayı kendiliğinden kiracının sorumluluğuna sokmaz. İhmalle arıza arasındaki bağlantının ortaya konması gerekir.
Kombi bozulduğunda nereden başlamalısınız?
Önce güvenliği sağlayın
Gaz kokusu varsa ücret konusunu sonraya bırakın. Elektrik düğmelerine dokunmayın, fiş takıp çıkarmayın ve ateş yakmayın. Kokunun olduğu yerde telefon kullanmayın.
Güvenle yapabiliyorsanız gaz vanasını kapatıp pencereleri açın. Ortamdan uzaklaşın ve gaz kokusu olmayan bir yerden 187 Doğal Gaz Acil hattını arayın. Kaçağı bulmak için kombinin kapağını açmayın.
Ev sahibine gecikmeden haber verin
Telefonla konuşabilirsiniz. Yine de arızayı mesaj veya e-postayla da iletmek, ne zaman haber verdiğinizi göstermenizi kolaylaştırır. “Kombi bozuk” yerine yaşadığınız durumu yazın: Sıcak su gelmiyor mu, cihaz kapanıyor mu, ekranda bir kod mu var?
Şöyle kısa bir mesaj yeterli olabilir:
Merhaba, kombi bugün sıcak su vermemeye başladı. Ekranda görünen hata kodunun fotoğrafını gönderiyorum. Servis çağırmadan önce size haber vermek istedim. Görüştüğünüz bir servis var mı, nasıl ilerleyelim?
Hata ekranının fotoğrafını ve varsa eski servis belgelerini saklayın. Bildirimin ulaştığını gösteren kayıt da elinizde bulunsun.
Servis ve tespit ücretini baştan konuşun
Ev sahibinin görüştüğü bir servis olabilir. Kimi çağıracağınızı, ziyaret saatini ve arıza tespit bedelini önceden netleştirin. Sizin servis çağırmanız kararlaştırıldıysa bunu yazışmada belirtin.
Ev sahibine haber vermek, acil bir tehlikede müdahaleyi bekletmek anlamına gelmez. Böyle bir durumda önce güvenliği sağlayın; yapılan işlemleri de belgeleyin.
Servis formunda yalnızca parça adı yazmasın
“Pompa değişti” bilgisi yapılan işi anlatır. Fakat masrafın neden doğduğunu açıklamaz. Teknisyenden tespit edebildiği arıza nedenini de yazmasını isteyin. Eskime, donma veya yanlış müdahale gibi bir durum varsa dayanağıyla belirtilsin.
Neden kesin olarak belirlenemiyorsa raporda bunun açıkça yazılması daha doğrudur. Servis formu teknik bir belgedir; hukuki anlaşmazlığı tek başına karara bağlamaz.
Faturayı alın. Mümkünse değişen parçanın fotoğrafını da saklayın.
Ev sahibi kombiyi yaptırmıyorsa ne olur?
Haber verdiniz ama onarım için bir adım atılmadı. Bu durumda talebinizi yazılı olarak yineleyip arızanın giderilmesi için uygun bir süre verin. Bildirimin ulaştığını belgelemek önemlidir. Anlaşmazlık büyümüşse noter ihtarı gibi yöntemler konusunda hukuki destek alabilirsiniz.
TBK m. 306, şartları oluştuğunda kiracıya arızayı ev sahibi hesabına giderterek doğan alacağını kira bedelinden indirme imkânı tanır. Ancak her servis faturasını doğrudan kiradan düşmek aynı şey değildir. Masrafın kime ait olduğu, verilen süre ve onarım bedeli tartışmalı olabilir.
Kirayı eksik yatırmadan önce bir hukukçuya danışın. Kullanım kaybına bağlı kira indirimi talebi de ayrıca değerlendirilir; onarım bedelinin karşılanmasıyla aynı talep değildir.
Sözleşmede “bütün arızalar kiracıya aittir” yazıyorsa
Böyle bir cümle, bütün kombi masraflarını tek başına kiracıya yüklemez. TBK m. 301’e göre ev sahibinin konutu kullanıma uygun durumda bulundurma yükümlülüğü, konut kiralarında kiracı aleyhine değiştirilemez.
Bu nedenle cihazın eskimesini, büyük onarımını ve zorunlu değişimini bütünüyle kiracıya bırakan hükümlerin geçerliliği bu kurala göre değerlendirilir. Yıllık olağan bakımın kiracı tarafından karşılanması ise başka bir konudur.
Sözleşmeyi okurken yalnızca “bakım ve onarım” ifadesine takılmayın. Sizden istenen ödemenin hangi işe ait olduğunu da öğrenin.
Masraf konusunda anlaşamazsanız
Önce belgeleri bir araya getirin: Servis raporu, fatura, arıza fotoğrafları ve ev sahibiyle yazışmalar. Teslim tutanağı veya eski bakım kaydı varsa onları da ekleyin.
Bu tür kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce kural olarak arabulucuya başvurulması gerekir. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar için dava şartı arabuluculuk, 1 Eylül 2023’te uygulanmaya başladı. İlamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler bu düzenlemenin istisnasıdır.
Başvuru hakkında Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı’ndan veya adliyelerdeki arabuluculuk bürolarından bilgi alınabilir.
Ev sahipleri teslim sırasında neyi kaydetmeli?
Kombinin çalıştığını teslim tutanağına yazmak faydalıdır. Bunun yanında son bakım tarihini, bilinen sorunları ve varsa servis formunu da kiracıyla paylaşın. Yalnızca “çalışır teslim edildi” cümlesi, cihazın bütün geçmişini açıklamaz.
Kira boyunca yapılan bakım ve onarımların belgelerini saklamak, sonraki arızada aynı konuları yeniden araştırma ihtiyacını azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kombi bakım ücretini ev sahibi mi öder?
Yıllık olağan bakım genellikle kiracı tarafından karşılanır. Sözleşmede bu giderin ev sahibine ait olduğu kararlaştırılmışsa o düzenleme dikkate alınır. Bakım sırasında bulunan bir arızanın onarımı ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Kiracı kombiyi kendi kararıyla değiştirebilir mi?
Ev sahibinin yazılı onayını almadan değişime karar vermek, bedelin geri alınmasını zorlaştırabilir. Değişim gerekiyorsa cihaz seçimini, toplam bedeli ve ödemeyi önceden yazılı olarak kararlaştırın. Ev sahibinin onarım talebine yanıt vermediği durumlarda kullanılabilecek kanuni haklar ayrıca değerlendirilir.
Taşınalı bir hafta oldu, kombi bozuldu. Masraf bana mı ait?
Bir hafta geçmiş olması tek başına sorumluluğu belirlemez. Arızanın teslimden önce var olup olmadığı ve nasıl oluştuğu araştırılır. Servis tespiti, teslim tutanağı ve önceki bakım kayıtları burada işe yarar.
Basınç sürekli düşüyor. Ev sahibine söylemeli miyim?
Evet, sık tekrarlayan sorunu gecikmeden bildirin. Sürekli su ekleme ihtiyacı kaçaktan kaynaklanabilir; genleşme tankı gibi parçalar da kontrol gerektirebilir. Onarım gideri, neden belirlendikten sonra değerlendirilir.
Bakım yaptırmadığım için bütün onarım ücretini benden isteyebilirler mi?
Bakımın aksamasıyla arıza arasında bağlantı olup olmadığına bakılır. Bakım kaydının bulunmaması, her parça arızasının kiracıdan kaynaklandığını göstermez. Servisin hangi teknik bulguya dayanarak bu sonuca vardığını öğrenin.
Arıza raporunu hangi servisten almalıyım?
Cihaz garanti kapsamındaysa önce markanın yetkili servisiyle görüşün. Diğer durumlarda da firma bilgileri, yapılan işlem ve teknik tespiti açıkça yazan bir servis formu alın. Ev sahibi onarım için servis gönderecekse uygun ziyaret saatini birlikte belirleyin. TBK m. 319, gerekli onarım çalışmalarına imkân tanınmasını öngörür; ev sahibi de çalışmayı uygun süre önce bildirmeli ve kiracının yararlarını gözetmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Özellikle kiradan kesinti, kira indirimi veya sözleşmenin feshi düşünülüyorsa somut belgelerle hukuki görüş alınmalıdır.
Kombi arızası için servis bulun
TamirciBurada’da bölgenizdeki kombi servisi işletmelerini inceleyip doğrudan firmayla iletişime geçebilirsiniz. TamirciBurada bir firma rehberidir; bakım ve onarım hizmetini görüştüğünüz işletme verir.
Ararken evin kiralık olduğunu belirtin. Servis formunda arızanın nedeninin açıklanmasını istediğinizi de söyleyin. Faturanın kimin adına düzenleneceğini ve ödemeyi kimin yapacağını ziyaret öncesinde netleştirin.
Kaynaklar
Hukuki çerçeve için Türk Borçlar Kanunu ve Adalet Bakanlığı’nın arabuluculuk açıklamaları esas alınmıştır. Kanundaki genel hükümler, kombi masraflarına arızanın nedeni dikkate alınarak uygulanır.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m. 301, 305, 306, 307, 316, 317, 318 ve 319.
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı: kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk.
- İGDAŞ – İstanbul Gaz Dağıtım: doğal gaz güvenliği ve 187 Doğal Gaz Acil hattı.